RAQAMLI MUHITDA FIRIBGARLIK JINOYATINING JINOIY-HUQUQIY MOHIYATI VA IJTIMOIY XAVFLILIGI

##article.authors##

##semicolon##

raqamli muhit, firibgarlik, kiberfiribgarlik, axborot texnologiyalari, jinoyat huquqi, ijtimoiy xavflilik, kvalifikatsiya, raqamli dalillar, transchegaraviy jinoyatchilik

##article.abstract##

Maqolada raqamli muhitda firibgarlik jinoyatining jinoiy-huquqiy mohiyati, uning anʼanaviy firibgarlikdan farq qiluvchi belgilari, ijtimoiy xavflilik mezonlari va milliy qonunchilikda kvalifikatsiya qilish masalalari ilmiy tahlil qilingan. Axborot texnologiyalaridan foydalangan holda sodir etiladigan firibgarlik faqat texnik vosita orqali amalga oshiriladigan mulkiy jinoyat sifatida emas, balki jabrlanuvchining raqamli muhitga boʻlgan ishonchini izdan chiqaradigan, moliyaviy barqarorlikka salbiy taʼsir koʻrsatadigan hamda transchegaraviy xavf tugʻdiradigan kompleks jinoiy-huquqiy hodisa sifatida baholanadi. Maqolada raqamli firibgarlikning huquqiy tabiati ochib berilgan va huquqni qoʻllash amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ilgari surilgan.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

##submission.citations##

Fayzullayev, D. O. (2024). Kiberjinoyatchilikning kelib chiqishi va rivojlanishi tarixi [The history of the origin and development of cybercrime]. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 3(6).

Federal Bureau of Investigation. (2025). 2024 Internet crime report. Internet Crime Complaint Center.

Grabosky, P. (2001). Virtual criminality: Old wine in new bottles. Social & Legal Studies, 10(2), 243–249.

INTERPOL. (2024). Global financial fraud assessment. International Criminal Police Organization.

Jumaboyev, Sh. F. (2024). Ichki ishlar organlari tezkor boʻlinmalari tomonidan firibgarlik jinoyatlarining oldini olish taktikasi [Tactics of prevention of fraud crimes by operational units of internal affairs bodies]. Innovation Academy, 66–69.

Komarov, A. A. (2011). Kriminologicheskie aspekty moshennichestva v globalnoy seti Internet [Criminological aspects of fraud in the global Internet network] (Abstract of Candidate thesis). Saratov State Academy of Law.

Kun.uz. (2025, February 3). Over 12 million cyberattacks recorded in Uzbekistan in 2024. https://kun.uz/en/news/2025/02/03/over-12-million-cyberattacks-recorded-in-uzbekistan-in-2024

Lopashenko, N. A. (2019). Kompyuternoe moshennichestvo: novoe slovo v ponimanii hishcheniya ili oshibka zakonodatelya [Computer fraud: A new word in understanding theft or a legislatorʼs mistake]. Bulletin of the Saratov State Law Academy, (2), 156–163.

Mamajonov, B. (2025, May 29). Oʻzbekistonda 2021−2024-yillarda banklar va fuqarolar kiberjinoyatlardan 1,9 trln soʻm zarar koʻrdi [In Uzbekistan, banks and citizens suffered losses of 1.9 trillion soums from cybercrime in 2021-2024]. Gazeta.uz. https://www.gazeta.uz/uz/2025/05/29/kiberjinoyat/

Morgan, S. (2025). 2025 cybersecurity almanac: 100 facts, figures, predictions and statistics. Cybersecurity Ventures. https://cybersecurityventures.com

Payziev, D. Yu., & Zokirov, A. B. (2024). Axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilayotgan firgarlik jinoyatlar uchun javobgarlik masalasi [The issue of liability for fraud crimes committed using information technologies]. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 3(6).

Pobegaylo, A. E. (2018). Borba s kiberprestupnostyu [The fight against cybercrime]. University of the Prosecutorʼs Office of the Russian Federation.

Republic of Uzbekistan. (1995). Criminal Code of the Republic of Uzbekistan. Lex.uz. https://lex.uz/uz/docs/-111453

Supreme Court of the Republic of Uzbekistan. (2023, June 23). On judicial practice on cases related to fraud (Resolution of the Plenary Session No. 17). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-6523582

Tashtemirov, A. A. (2024). Axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilgan firgarlik jinoyatlarining tavsifi va oʻziga xos xususiyatlari [Description and characteristics of fraud crimes committed using information technologies]. Eurasian Journal of Technology and Innovation, 3(6), 25–32.

Turaev, S. A. (2022). Crimes committed using the Internet: Causes and conditions. Oriental Journal of Social Sciences, 2(4), 107–118.

United Nations General Assembly. (2024, December 24). United Nations Convention against Cybercrime (Resolution 79/243). United Nations. https://www.unodc.org/unodc/cybercrime/convention/home.html

Wall, D. (2007). Cybercrime: The transformation of crime in the information age. Polity Press.

World Economic Forum. (2024). Disrupting cybercrime networks: A collaboration framework. WEF.

World Economic Forum. (2025). Global cybersecurity outlook 2025. WEF.

Zykov, D. A. (2002). Viktimologicheskie aspekty preduprezhdeniya kompyuternogo moshennichestva [Victimological aspects of computer fraud prevention] (Candidate dissertation). Vladimir Law Institute.

##submission.downloads##

##submissions.published##

2026-07-10